Zendingsorganisatie is geen werkgever - Wat betekent dat voor jouw verzekeringen?

In het kort: Een zendingsorganisatie is juridisch gezien geen werkgever. Daardoor vallen als zendingswerker je WIA, ANW, AOW-opbouw, basiszorgverzekering en WW-rechten weg. Je bent zelf verantwoordelijk voor het opvullen van deze gaten, bijvoorbeeld via het EZA Zendelingen Pakket.

Als zendingswerker werk je voor een zendingsorganisatie, maar niet bij een werkgever in juridische zin. Dit onderscheid klinkt misschien abstract, maar het heeft enorme praktische gevolgen voor jouw sociale zekerheid, je pensioenopbouw en je verzekeringen. In dit artikel leggen we stap voor stap uit wat dit voor jou betekent, welke risico's je loopt en hoe je jezelf en je gezin goed kunt beschermen.

Waarom is een zendingsorganisatie geen werkgever?

Een zendingsorganisatie is je geestelijke thuisbasis, niet jouw werkgever. Je bent niet in loondienst: je ontvangt geen regulier salaris en hebt geen arbeidscontract. Dit betekent dat je als zendingswerker juridisch gezien zelf verantwoordelijk bent voor je sociale positie.

In de praktijk werkt het zo: je zendingsorganisatie stuurt je uit, begeleidt je geestelijk en organisatorisch, en helpt je met fondsenwerving. Maar ze betalen je geen loon. Je ontvangt giften van kerken, gemeentes en particulieren. Die giften worden soms via de organisatie naar je doorgesluisd, maar dat maakt ze geen salaris. Er is geen loonstrook, geen werkgeverslasten en geen afdracht van sociale premies.

Juridisch gezien kun je als zendingswerker in verschillende categorieën vallen. Sommige zendingswerkers worden gezien als zelfstandigen, anderen als gevolmachtigde vrijwilligers. Wat je ook bent: je bent vrijwel nooit een werknemer. En dat heeft verstrekkende gevolgen.

Welke verzekeringen vallen weg zonder werkgever?

Toen je in Nederland in loondienst werkte, had je waarschijnlijk niet veel nagedacht over verzekeringen. Die waren immers gewoon geregeld door je werkgever. Zodra je als zendingswerker vertrekt, valt dat hele vangnet weg. Concreet gaat het om deze regelingen:

WIA (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen)

Als werknemer in Nederland ben je via je werkgever verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid. Word je ziek of raak je gewond, dan krijg je een uitkering. Zonder werkgever heb je geen WIA-dekking. Stel je voor: je bent in Oost-Afrika, je krijgt een ernstig ongeluk en kunt maandenlang niet werken. Zonder arbeidsongeschiktheidsverzekering heb je nul inkomen en stapelen de medische kosten zich op.

ANW (Algemene nabestaandenwet)

De ANW zorgt ervoor dat je partner en kinderen financieel worden ondersteund als jij komt te overlijden. Als je niet meer onder de Nederlandse sociale zekerheid valt, hebben je nabestaanden hier geen recht meer op. Voor een zendingswerker met een gezin is dit een groot risico. Je partner zit mogelijk in een land waar hij of zij geen eigen inkomen heeft, en je kinderen zijn afhankelijk.

AOW-opbouw (ouderdomspensioen)

Voor elk jaar dat je als ingezetene in Nederland woont en werkt, bouw je 2% AOW-recht op. Zodra je uitgeschreven bent uit Nederland voor je zendingswerk, stopt deze opbouw. Werk je 15 jaar in het buitenland? Dan mis je 30% van je AOW. Dat scheelt honderden euro's per maand als je straks met pensioen gaat.

Basiszorgverzekering

In Nederland ben je verplicht een basiszorgverzekering af te sluiten. Maar als je je uitschrijft uit de Basisregistratie Personen (BRP) omdat je naar het buitenland vertrekt, vervalt deze verplichting en daarmee ook je dekking. Precies op het moment dat je in een land bent waar medische zorg duur, beperkt of ver weg is.

Werkloosheidsverzekering (WW)

Zonder arbeidscontract bouw je geen WW-rechten op. Keer je terug naar Nederland en heb je niet direct een baan, dan heb je geen vangnet.

Wat betekent dit in de praktijk? Drie voorbeelden

Voorbeeld 1: Malaria in Mozambique. Jan en Mieke zijn zendingswerkers in Mozambique. Jan krijgt ernstige malaria en moet opgenomen worden in een privékliniek in de hoofdstad. De kosten lopen op tot duizenden euro's. Zonder ziektekostenverzekering moeten ze dit zelf betalen uit giften die eigenlijk bedoeld zijn voor hun levensonderhoud.

Voorbeeld 2: Terugkeer na 20 jaar. Peter heeft 20 jaar zendingswerk gedaan in Zuidoost-Azië. Hij keert terug naar Nederland op zijn 60e. Zijn AOW-opbouw heeft een gat van 40%. Hij heeft geen aanvullend pensioen opgebouwd. Peter moet rondkomen van een minimale uitkering. Dit is geen fictief scenario. EZA kent meerdere oud-zendingswerkers in deze situatie.

Voorbeeld 3: Overlijden van een kostwinner. Sarah werkt als zendingswerker in Zuid-Amerika. Haar man is bij haar en zorgt voor hun drie kinderen. Sarah komt te overlijden door een verkeersongeluk. Zonder overlijdensverzekering en zonder ANW-rechten staat het gezin er financieel alleen voor in een vreemd land.

De verantwoordelijkheid ligt bij jou

Hier komt het belangrijkste punt: zonder werkgever ben jij zelf verantwoordelijk voor het opvullen van alle gaten in je sociale zekerheid. De zendingsorganisatie kan je niet voorzien in wat ze wettelijk niet geacht worden te doen. Ze zijn geen werkgever en hebben geen plicht om werknemersverzekeringen voor je af te sluiten.

Dit betekent niet dat je er alleen voor staat. Maar het betekent wel dat je actie moet ondernemen voordat je vertrekt. Te veel zendingswerkers gaan met goede bedoelingen het veld in zonder stil te staan bij hun verzekeringssituatie. Ze denken: "Dat komt later wel." Maar later is het vaak te laat of veel duurder.

Wat kun je zelf regelen?

Gelukkig zijn er goede oplossingen voor elk van de bovengenoemde gaten:

• Ziektekostenverzekering buitenland: Een internationale ziektekostenverzekering die wereldwijd dekking biedt, inclusief medische evacuatie en repatriëring. EZA biedt polissen die speciaal voor zendingswerkers zijn ontworpen.
• Arbeidsongeschiktheidsverzekering: Een particuliere AOV die je beschermt als je door ziekte of een ongeluk niet meer kunt werken. De premie hangt af van je leeftijd, gezondheid en het gewenste dekkingsbedrag.
• Overlijdensrisicoverzekering: Een betaalbare polis die je partner en kinderen financieel beschermt als jou iets overkomt. Juist voor zendingswerkers in risicogebieden is dit essentieel.
• Vrijwillige AOW-verzekering: Via de Sociale Verzekeringsbank (SVB) kun je je vrijwillig verzekeren voor de AOW, zodat je pensioenopbouw niet stopt. Dit kost geld, maar voorkomt een groot pensioengat.
• Aanvullend pensioen: Via spaarregelingen of beleggingen kun je zelf pensioen opbouwen naast de AOW.

Wat kan je zendingsorganisatie wél doen?

Hoewel je organisatie geen werkgever is, kunnen ze wel degelijk helpen:

• Collectieve verzekeringen: Veel zendingsorganisaties sluiten via EZA collectieve verzekeringspakketten af voor al hun zendingswerkers. Dat is voordeliger dan individuele polissen.
• Voorlichting: Een goede organisatie bespreekt verzekeringen met je voordat je vertrekt en wijst je op de risico's.
• Premie-ondersteuning: Sommige organisaties reserveren een deel van de giftgelden specifiek voor verzekeringspremies.
• Administratieve ondersteuning: Bij het aanvragen en beheren van verzekeringen kan de organisatie een coördinerende rol spelen.

Vraag je organisatie actief naar hun verzekeringenbeleid. Als ze hier geen antwoord op hebben, is dat een signaal dat je zelf extra alert moet zijn.

Dit is waar EZA Verzekeringen voor bestaat

EZA Verzekeringen bestaat sinds 1973 precies voor deze situatie. Wij zijn gespecialiseerd in het beschermen van zendingswerkers die geen werkgever hebben en daardoor buiten de reguliere sociale zekerheid vallen. Met meer dan 50 jaar ervaring weten we precies welke risico's je loopt en hoe je die kunt afdekken.

Als onafhankelijke assurantietussenpersoon werken we samen met alle belangrijke verzekeringsmaatschappijen. Dat betekent dat we voor jou de beste dekking tegen de scherpste prijs kunnen vinden. We kijken niet alleen naar je huidige situatie, maar ook naar je toekomst: wat gebeurt er als je terugkeert? Hoe zit het met je pensioen? Wat als je gezinssamenstelling verandert?

Stap voor stap: zo pak je het aan

1. Begin op tijd. Start minimaal drie maanden voor vertrek met het regelen van je verzekeringen. Sommige polissen hebben een wachttijd of gezondheidsverklaring.
2. Maak een inventarisatie. Welke verzekeringen heb je nu? Wat valt weg als je vertrekt? Waar zitten de gaten?
3. Neem contact op met EZA. We maken een persoonlijk verzekeringsprofiel en adviseren je over de beste opties voor jouw situatie.
4. Bespreek het met je organisatie. Vraag of er collectieve regelingen zijn en wie welke premies betaalt.
5. Informeer je thuisfront. Zorg dat je partner, ouders of andere betrokkenen weten hoe je verzekerd bent en waar ze terecht kunnen bij nood.

Veelgestelde vragen

Waarom is een zendingsorganisatie geen werkgever?

Je ontvangt geen regulier salaris maar giften, hebt geen arbeidscontract en bent niet als werknemer ingeschreven. Juridisch ben je daardoor zelf verantwoordelijk voor je sociale zekerheid.

Welke verzekeringen vallen weg als ik zendingswerker word?

Je verliest je WIA (arbeidsongeschiktheid), ANW (nabestaanden), basiszorgverzekering, WW-rechten en je AOW-opbouw stopt. Al deze gaten kun je opvullen met particuliere verzekeringen via EZA.

Kan mijn zendingsorganisatie collectieve verzekeringen regelen?

Ja, veel organisaties sluiten via EZA collectieve verzekeringspakketten af voor al hun zendingswerkers. Dit is voordeliger dan individuele polissen en biedt uniforme dekking.